Opis obrazu — jak sobie poradzić na maturze?

Sprawdź jak stworzyć idealny opis obrazu na maturze albo lekcji języka polskiego według wzorów CKE.

Data Publikacji: 02/12/2025

Autor: Grzegorz Skiwerczyński

Opis obrazu… dla niejednej i niejednego z Was to pewnie największy koszmar do wylosowania na egzaminie ustnym z języka polskiego.

Zdecydowanie mam podobne odczucia, sam bardzo się stresowałem, gdy moja nauczycielka każdej osobie z klasy kazała interpretować wybrane dzieła przed całą klasą.

Matura ustna — przydatne linki

Zanim zaczniemy omawiać opis obrazu, chcę przekazać Ci kilka ważnych miejsc, do których warto zajrzeć przed maturą ustną z języka polskiego.

Jednak czy rzeczywiście trzeba panikować? Okazuje się, że nie do końca.

Wiem, że znajomość terminów malarskich, daty z historii mogą odstraszać, ale chcę pokazać Ci kilka sposobów, dzięki którym spojrzysz na to trochę inaczej.

Przede wszystkim mając przed oczami dzieło malarskie, spróbuj najpierw określić, co widzisz. Od tego zacznij swoją wypowiedź.
Przekaż, co znajduje się w prawej, w lewej części obrazu, może są jakieś charakterystyczne elementy?
Opisz jakie emocje wzbudza w Tobie obraz — może jest mroczny, tajemniczy, radosny, sielski, przypomina dzieciństwo?
Postaraj się zinterpretować dzieło — pamiętaj, że cała wypowiedź to Twoja interpretacja. Załóżmy, że obraz przedstawia zegary — wspomnij komisji o motywie przemijania, odnieś się, chociażby do samotnego Latarnika z noweli Sienkiewicza, opcji jest wiele.

A co jeśli w głowie będzie pustka? Wróćmy na chwilę do punktu 4.

Opis obrazu to przede wszystkim TWOJA interpretacja. Znajdź jakiś konkretny element, który Cię naprowadzi, często bardzo pomocny może być sam tytuł dzieła.

✅ 76 PYTAŃ JAWNYCH PDF + GOTOWE KONTEKSTY

Opis obrazu — przykłady CKE

Teraz przejdźmy do kilku przykładów pytań niejawnych, które Centralna Komisja Egzaminacyjna umieściła na swojej stronie. Myślę, że najlepszym rozwiązaniem będzie pokazanie opisu obrazu na konkretnym przykładzie.

Przykładowy opis obrazu — przykład 1 (matura ustna pytanie niejawne)

Nietrwałość istnienia jako temat tekstów kultury. Omów zagadnienie na podstawie zamieszczonego poniżej materiału oraz wybranego utworu literackiego.

Opis obrazu matura - Wałkuski Vanitas — Wiesław Wałkuski, Vanitas, 1996.

Opis obrazu — określenie problemu

Nietrwałość istnienia jest przedmiotem zainteresowania literatury i sztuki różnych epok. Jest to jeden z fundamentalnych tematów wypowiedzi artystycznych.

Opis obrazu — teza

Artystów fascynuje zjawisko upływu czasu, przemijania, odchodzenia w wieczność.

Opis obrazu — argumentacja

Symboliczne zobrazowanie nietrwałości istnienia można dostrzec na plakacie Wiesława Wałkuskiego pochodzącym z wystawy Vanitas. Portret trumienny na tle sarmackich obyczajów pogrzebowych.

Przedstawiona jest na nim postać kobieca, ubrana w sposób wyszukany (czerwona suknia, koronkowe ozdoby, biżuteria – pierścień, kolczyki i naszyjnik z pereł), która trzyma w ręku, niczym lustro lub zasłonę obraz przedstawiający piękną twarz kobiety skontrastowaną z czaszką.

Piękno, młodość, witalność, (wizerunek żywej kobiety) zderzone zostają z atrybutami śmierci i przemijania (czaszka w tle obrazu i na pierścieniu kobiety).

Dodatkowo rama obrazu stanowi wyraźne nawiązanie do barokowych portretów trumiennych.

Artysta zwraca uwagę, że śmierć wpisana jest w życie ludzkie, człowiek żyje z perspektywą śmieci w tle, wartości materialne przemijają. To nawiązanie do trwałej obecności w kulturze motywów wanitatywnych.

Opis obrazu — odwołanie do dowolnego kontekstu

W Rozmowie Mistrza Polikarpa ze Śmiercią tytułowa bohaterka przedstawiona jest alegorycznie jako rozkładające się ciało kobiety – „chuda, blada, żółte lice”.

Śmierć rozmawia z Mistrzem Polikarpem, opowiada mu o swoim pochodzeniu, roztacza przed nim wizję końca życia, zwraca uwagę na równość wszystkich wobec niej (motyw dance macabre).

Opis obrazu — podsumowanie

Symbol i alegoria jako środki wyrazu obrazujące trudny do wyrażenia w literaturze i sztuce problem nietrwałości istnienia (śmierć budzi niepokój, jest tajemnicą).
Różna wymowa dzieł artystycznych przedstawiających przemijanie – podkreślają wartość ludzkiego życia albo podważają sens ludzkich zabiegów o przedłużenie egzystencji.

✅ 76 PYTAŃ JAWNYCH PDF + GOTOWE KONTEKSTY

Przykładowy opis obrazu — przykład 2 (matura ustna pytanie niejawne)

W jaki sposób w tekstach kultury może być przedstawiane piękno zwykłych rzeczy? Omów zagadnienie na podstawie zamieszczonego poniżej materiału oraz wybranego utworu literackiego.

Opis obrazu — wstęp

Codzienność, choć postulowana jako temat dzieł sztuki już w starożytności, nie przeniknęła wówczas do świadomości artystów. Przedstawiano raczej życie warstw wyższych, natomiast zwyczajność kojarzona z pospolitością rzadko przedostawała się do literatury i sztuki.

Przedstawianiem rzeczy zwykłych: codziennych czynności, przedmiotów otaczających człowieka, scen z życia i pracy zainteresowano się w XIX wieku, w czasach realizmu.

Opis obrazu — argumenty (na podstawie obrazu Mleczarka)

Bohaterką obrazu jest prosta kobieta. Jej ubiór składa się z żółtego kaftana, czerwonej spódnicy, granatowego fartucha oraz białego czepca.
Kobieta przygotowuje posiłek – przelewa mleko z glinianego dzbanka do szerokiego naczynia, tematem obrazu jest więc zwykła, codzienna czynność, ale odnosząca się do rzeczy wiecznych, powtarzanych nieustannie, będących istotą życia.
Mleczarka znajduje się w ubogo wyposażonym pomieszczeniu, przy niedużym stole przykrytym zielonkawym obrusem. Malarz wyeksponował na nim chleb (codzienny pokarm).
Utrwalając codzienność, artysta afirmuje piękno codziennych, niepozornych czynności, przez co podkreśla ich znaczenie dla człowieka (nalewanie mleka oznacza tu żywienie, karmienie).
Vermeer pokazuje trwanie w wieczności takich chwil, jak skupienie, cisza, gest ręki, czynność powtarzana od zawsze.

Opis obrazu — argumenty (na powieści Chłopi Reymonta)

Przedstawienie zwyczajnych zajęć chłopskich – prac: orka, zasiew, zbieranie plonów, doglądanie inwentarza i rozrywek: spotkania w karczmie, zabawy.
Reymont pokazuje, że codzienność jest elementem nieodzownym rzeczywistości, że prowadzi ona od święta do święta, dzięki czemu czas staje się przestrzenią sakralną.

Opis obrazu — podsumowanie

Codzienność jako istotna część życia każdego człowieka, która musi odnaleźć swoje miejsce także w sztuce.
Inspiracje artystyczne codziennością naturalnym przejawem poszukiwań jej sensu i wartości w perspektywie bieżących problemów człowieka oraz przemijającego życia.

Powyższe, przykładowe rozwiązania pytań niejawnych na maturę ustną z języka polskiego pochodzą z oficjalnej strony Centralnej Komisji Egzaminacyjnej (materiały dodatkowe).